BEGRIJPEN

de verzegelde tijd

‘Begrijpen in wetenschappelijke zin gebeurt op verstandelijk, logisch niveau, is een intellectuele activiteit. Het begrijpen van een artistiek beeld daarentegen betekent het ondergaan en aanvaarden van het esthetisch schone op een zintuiglijk, emotioneel en bovenzintuiglijk niveau.’
Andrei Tarkovski, De Verzegelde Tijd, blz 39.

SCHOON

‘De werkelijkheid wordt gekenmerkt door talloze oorzakelijke verbanden, waarvan de kunstenaar maar een deel kan vatten en weergeven. Hierin manifesteert zich zijn individualiteit en zijn uniciteit. Hoe realistischer hij deze wil verbeelden, des te verantwoordelijker is hij voor zijn creatie. Van de kunstenaar wordt eerlijkheid en rechtvaardigheid verlangd. Hij moet schone handen hebben.’
Andrei Tarkovski in ‘de verzegelde tijd’, blz. 179-180

HET GROTE MAGAZIJN

Het geheugen als een groot magazijn.
Als hét grote magazijn.
‘When the sun hits’ (song).
Je kunt er in rondrijden, met zo’n reachtruck of met een gewone clark. Staan er barcodes op de paletten? Hoe veel personeel werkt er? Zijn zij kabouters? Elfen? Engelen?
(De hemel kleurt rood, het zachtste rood van de wereld. Het licht werpt zijn bijzondere schijn, het lijkt alsof de goden net boven het aardoppervlak zweven, alsof zij ons en onze maaksels net aanraken, of net niet – het rode is goud.)
Een van de kabouters botste met de pinnen van zijn truck tegen een pallet en er viel een doos naar beneden. De doos is stuk en de inhoud (dozen in dozen) ligt verspreid tussen en onder de rekken. De kabouter vindt het grappig en roept zijn collega’s om te komen kijken. Ze lachen allemaal mee en beginnen dadelijk te helpen. Het is een vrolijke bende die straks in het goud van de goden zal baden – buiten, op het gazon, er staan tafels en banken.
(de hemel kleurt roder, het zachtste rood van de wereld. Het is nog vroeg – dit is ploegenarbeid, maar dat kan het goede humeur van de kabouters, elfen en engelen niet bederven, integendeel. Ze hebben de steun van de goden.)
‘Alison’ (song).
(De wolken dragen het zachtste rood mee. Ze glijden naar het westen. De zon zit op haar troon en zegt dat het een spel is.)
Het gejoel tussen de rekken van het magazijn ebt weg. De kabouters, elfen en engelen staan aan de deur, wachten op de bel, jaha! ze mogen naar buiten. Het is tijd voor de banken, voor het gras, en voor het echte rood van de echte wolken. Ze openen hun brooddozen – brooddozen op kabouter-, elfen- en engelenformaat.
Met hoeveel ze zijn? Met minstens honderd. Het grasplein is gevuld, de plaatsen op de banken zijn ingenomen. De kabouters, elfen en engelen vertellen dat het een lieve lust is, af en toe zit er een grap tussen, dan kletsen ze zich op de dijen. Even later zijn ze ernstig. Ze zien dat het rode goud de grond en het gras raakt. Ze weten dat ze de steun hebben van de goden. Ze zien de zon op haar troon, en weten dat het goed is, dat zij morgen opnieuw zal verschijnen, en de dag erna, en de dag erna, en dat zij haar licht en haar zachtheid over de aarde zal werpen. Gul is zij.
‘My book is closed’, uit ‘Golden Hair’, song.

LEVEND

“Om over het levende te vertellen, heeft de kunstenaar het dode nodig, om over het oneindige te spreken, drukt hij het in het eindige uit. Het is onmogelijk het oneindige te materialiseren, maar men kan de illusie van het oneindige scheppen: een beeld.”

uit: Andrei Tarkovski, De Verzegelde Tijd, blz 37.

SCHEERMES

“Toen het lot ons op de hielen zat
als een gek met een scheermes.”

Arseni Tarkovski
uit: Zemlje-Zemnoje, 1941-1966
uit: Andrei Tarkovski, De Verzegelde Tijd, blz 101.